Node.js یک محیط اجرای متنباز برای اجرای جاوااسکریپت در سمت سرور است که بر پایهٔ موتور V8 گوگل کروم ساخته شده و بهصورت چندسکویی (از جمله لینوکس) قابل اجراست. در این مقاله، آموزش نصب Node.js روی سرور لینوکس را بررسی خواهیم کرد و دستورات عملی برای توزیعهای رایج (Ubuntu/Debian، CentOS/Fedora، Arch و …) را خواهید دید.
| بخش آموزش | توضیح | نکته کلیدی |
|---|---|---|
| Node.js چیست؟ | محیطی متنباز برای اجرای جاوااسکریپت در سمت سرور که بر پایه موتور V8 گوگل کروم ساخته شده است. | به کمک Node.js میتوانید اپلیکیشنهای سریع و مقیاسپذیر بسازید. |
| چرا روی لینوکس نصب میشود؟ | لینوکس پایداری، امنیت و مدیریت منبع عالی دارد و با Node.js سازگاری کامل دارد. | به گفتهٔ Node.js Foundation، لینوکس بهترین عملکرد را برای اجرای Node.js دارد. |
| روشهای نصب Node.js | دو روش اصلی وجود دارد: نصب از طریق Package Manager و نصب از طریق Source Code. | روش اول سریعتر است؛ روش دوم کنترل بیشتری بر نسخه و ساختار میدهد. |
| نصب با Package Manager | با استفاده از مدیر بسته هر توزیع لینوکس میتوان Node.js و npm را با چند دستور نصب کرد. | برای اغلب پروژهها، نصب از مخازن رسمی سادهترین و ایمنترین روش است. |
| دستورات نصب در Ubuntu/Debian | curl -fsSL https://deb.nodesource.com/setup_12.x | sudo -E bash -sudo apt-get install -y nodejs |
پس از نصب با دستور node -v صحت نصب را بررسی کنید. |
| دستورات نصب در CentOS / Fedora / RHEL | sudo dnf module install nodejs:12 |
در نسخههای قدیمیتر (CentOS 7) از Software Collections استفاده کنید. |
| نصب روی Arch Linux | sudo pacman -S nodejs npm |
پکیجهای Node.js و npm در مخازن رسمی Arch وجود دارند. |
| نصب روی openSUSE | sudo zypper install nodejs4 |
قبل از نصب، نسخهٔ مناسب با توزیع خود را بررسی کنید. |
| نصب از طریق Source Code | دانلود سورس از سایت رسمی Node.js و کامپایل دستی با استفاده از ابزارهای ساخت. | این روش برای کاربران حرفهای و سرورهای اختصاصی توصیه میشود. |
| پیشنیازهای نصب سورس | sudo apt install make g++ libssl-dev git |
تمام ابزارهای لازم برای ساخت Node.js باید نصب شوند. |
| کامپایل و نصب | sudo ./configuresudo make -j2sudo make install |
بعد از نصب، نسخه Node.js را با node -v بررسی کنید. |
| انتخاب نسخه مناسب | برای محیط تولید از نسخه LTS استفاده کنید تا پشتیبانی بلندمدت داشته باشید. | میتوانید با ابزار nvm بین نسخههای مختلف جابهجا شوید. |
| پیشنهاد نهایی | برای اجرای پایدار پروژههای Node.js از سرور مجازی لینوکس (VPS) استفاده کنید. | سرور لینوکس منابع اختصاصی و پایداری لازم برای Node.js را فراهم میکند. |
Node.js چیست و چرا روی لینوکس نصب میشود؟
Node.js یک محیط اجرای قدرتمند برای جاوااسکریپت در سمت سرور است. این محیط به شما اجازه میدهد تا کدهای جاوااسکریپت را خارج از مرورگر اجرا کنید و برنامههایی سریع، مقیاسپذیر و سبک بسازید.
یکی از دلایل اصلی محبوبیت Node.js، سازگاری کامل آن با لینوکس است. سیستمعامل لینوکس از نظر پایداری، امنیت و مدیریت منابع، محیطی ایدهآل برای اجرای برنامههای سروری محسوب میشود. همچنین بهدلیل ساختار ماژولار و دسترسی آزاد به ابزارهای توسعه، بسیاری از تیمهای فنی ترجیح میدهند Node.js را روی سرور لینوکس نصب و اجرا کنند. طبق گفتهٔ تیم Node.js Foundation، «سیستمهای مبتنی بر لینوکس بهترین عملکرد و کارایی را برای اجرای برنامههای Node.js ارائه میدهند.»
در ادامه، دو روش را بهصورت گامبهگام بررسی میکنیم تا بتوانید نصب Node.js روی سرور لینوکس را به بهترین شکل انجام دهید.
روشهای نصب Node.js روی لینوکس
نصب Node.js در لینوکس میتواند به دو شیوهٔ اصلی انجام شود و هرکدام مزایا و سطح متفاوتی از کنترل را در اختیار شما قرار میدهد:
- نصب از طریق Package Manager:این روش سادهترین و سریعترین راه برای راهاندازی Node.js روی لینوکس است. هر توزیع لینوکس مدیر بستهٔ مخصوص به خود را دارد که از طریق آن میتوانید با چند دستور کوتاه، Node.js و npm را نصب کنید. مزیت اصلی این روش، سرعت و سهولت در نصب است.
- نصب از طریق Source Code:در این روش، شما Node.js را مستقیماً از سورس رسمی آن دانلود و کامپایل میکنید. این کار به شما کنترل کامل بر نسخه، بهینهسازیها و جزئیات فرایند ساخت میدهد. روش نصب از سورس، برای زمانی توصیه میشود که قصد دارید محیط تولیدی یا سرور اختصاصی خود را دقیقاً مطابق نیازتان تنظیم کنید.
هر دو روش عملکرد نهایی یکسانی دارند، اما برای اجرای برنامههای Node.js نیاز به محیطی پایدار و همیشهفعال دارید؛ با خرید سرور مجازی VPS، اجرای پروژههایتان بدون قطعی و محدودیت انجام شود.
نصب Node.js با استفاده از Package Manager در توزیعهای مختلف لینوکس
قبل از ورود به دستورات، توجه داشته باشید که نصب از طریق مدیر بستهٔ توزیع، سریع و قابل اطمینان است و برای بیشتر نیازهای توسعه و استقرار مناسب خواهد بود.
نصب روی Ubuntu و Debian
این روش سریعترین مسیر برای راهاندازی Node.js روی سرورهای مبتنی بر Debian/Ubuntu است. در مثال زیر از مخازن NodeSource برای نصب نسخهٔ مشخص استفاده شده است؛ عبارت setup_12.x را با setup_14.x یا نسخهٔ LTS دلخواهتان عوض کنید:
| curl -fsSL https://deb.nodesource.com/setup_12.x | sudo -E bash –
sudo apt-get install -y nodejs |
پس از اجرا، با node -v صحت نصب را بررسی کنید. این روش برای راهاندازی سریع محیطِ توسعه و تولید مناسب است.
نصب روی CentOS / Fedora / RHEL
در CentOS/RHEL 8 و Fedora، بستهٔ Node.js بهصورت ماژول عرضه میشود و باید جریان (stream) مناسب نسخه را مشخص کنید. مثال زیر نصب نسخهٔ ۱۲ را نشان میدهد:
| sudo dnf module install nodejs:12 |
برای CentOS/RHEL 7 معمولاً از Software Collections استفاده میشود (مجموعهٔ SCL بستهها و نسخههای جدیدتر را فراهم میکند).
نصب روی Arch Linux
در آرچ لینوکس بستههای nodejs و npm در مخازن جامعه موجوداند و با یک دستور نصب میشوند:
| sudo pacman -S nodejs npm |
نصب روی openSUSE و SUSE Linux Enterprise
بستهها بسته به نسخهٔ توزیع متفاوتاند؛ مثال زیر نصب Node.js 4.x را در openSUSE Leap نشان میدهد:
| sudo zypper install nodejs4 |
بهدلیل تنوع نسخهها، پیش از نصب نسخهٔ مناسب برای توزیعتان را بررسی کنید.
نصب روی Gentoo
در Gentoo میتوانید از پورتج (Portage) استفاده کنید:
| emerge nodejs |
نصب با مدیر بسته سریع و برای اغلب سناریوها مناسب است؛ نکتهٔ کلیدی انتخاب نسخهٔ مناسب (ترجیحاً LTS برای محیط تولید) و بررسی مخازن توزیع شماست. در بخش بعدی، نصب از طریق سورس را بررسی میکنیم.
نصب Node.js از طریق Source Code
در صورتی که نیاز به کنترل کامل بر نسخه، پیکربندی یا بهینهسازیهای خاص دارید، نصب Node.js از سورس کد راه مناسبتری است.
قدم اول
ابتدا بستههای لازم برای کامپایل را نصب کنید:
| sudo apt update
sudo apt install make g++ libssl-dev git |
قدم دوم
به دایرکتوری موقت بروید، سورس را دانلود و استخراج کنید (مثال: نسخهٔ ۱۴.۱۶.۱):
| cd /tmp
wget https://nodejs.org/dist/v14.16.1/node-v14.16.1.tar.gz tar -xvf node-v14.16.1.tar.gz cd node-v14.16.1 |
(در صورت نیاز، آدرس و نام فایل را با نسخهٔ مدنظر خود جایگزین کنید.)
قدم سوم
پیکربندی را اجرا کنید؛ در صورت بروز خطا دربارهٔ distutils.spawn بستهٔ مربوطه را نصب نمایید، سپس فرایند ساخت را اجرا کنید:
| sudo ./configure
# اگر با خطای “No module named ‘distutils.spawn'” مواجه شدید: sudo apt install python3-distutils -y # سپس ساخت را اجرا کنید (عدد بعد از -j را بر اساس تعداد هستههای CPU تنظیم کنید) sudo make -j2 |
از سوئیچ -j برای استفاده همزمان از چند هسته CPU استفاده کنید تا فرایند ساخت از منابع سختافزاری شما بهینه بهره ببرد.
قدم چهارم
پس از ساخت، نصب را انجام داده و صحت نصب را بررسی کنید:
| sudo make install
node -v |
اگر خروجی نسخهٔ Node.js را نشان داد، نصب موفقیتآمیز بوده است. نصب از سورس به شما کنترل کامل و امکان بهینهسازی فراهم میکند، اما نگهداری و بهروزرسانی نسخهها بر عهدهٔ شما خواهد بود.
مسیر درست برای اجرای پایدار Node.js روی لینوکس
حالا که آموزش نصب Node.js روی سرور لینوکس را بررسی کردیم، قدم بعدی و مهمترین نکته این است که نسخهٔ مناسب Node.js را انتخاب و محیط اجرایی را بهدرستی پیکربندی کنید. برای محیطهای تولیدی، همیشه نسخهٔ LTS بهترین انتخاب است؛ چراکه امنیت، پشتیبانی بلندمدت و بهروزرسانیهای پایدار را در اختیارتان قرار میدهد.
از سوی دیگر، برای مدیریت بهتر نسخهها میتوانید از ابزارهایی مثل nvm کمک بگیرید تا بدون نیاز به نصب مجدد، بین نسخههای مختلف جابهجا شوید. همین انعطاف در کنار معماری باز لینوکس، یکی از دلایل اصلی محبوبیت Node.js در میان توسعهدهندگان حرفهای است.
